Trong phần lớn năm qua, PayPal trông như một doanh nghiệp mà thị trường âm thầm mất niềm tin. Điều đó đã thay đổi ngày 15/7, khi cổ phiếu tăng vọt 17% sau khi Stripe và Advent International nộp đề xuất thâu tóm với giá 60,50 USD/cổ phiếu, định giá PayPal trên 53 tỷ USD.
Mức chào mua này cao hơn khoảng 28% so với giá đóng cửa trước đó của PayPal (premium, tức “mức trả cao hơn giá thị trường” để thuyết phục cổ đông bán cổ phần) và được hậu thuẫn bởi khoảng 50 tỷ USD cam kết tài trợ từ ngân hàng (cam kết tài trợ, tức ngân hàng đồng ý cho vay để người mua có tiền thực hiện thương vụ). Lý do chiến lược khá rõ: Stripe có được một thương hiệu thanh toán hướng tới người tiêu dùng mà họ chưa từng sở hữu, còn PayPal có cơ hội đi sâu hơn vào một hệ sinh thái thanh toán số lớn hơn (hệ sinh thái, tức mạng lưới dịch vụ và người dùng liên kết với nhau).
Điểm khó là mức giá. 60,50 USD có hợp lý hay vẫn còn dư địa tăng sẽ phụ thuộc các bước tiếp theo.
Chưa có gì chắc chắn. PayPal, Stripe và Advent từ chối bình luận khi thông tin lộ ra, và PayPal chưa phản hồi đề xuất. Đề nghị này cũng nối tiếp một lần tiếp cận kín vào tháng 4, cho thấy đây là bước mới nhất trong cuộc trao đổi kéo dài nhiều tháng.
Nỗ lực tái cơ cấu của PayPal dưới ban lãnh đạo mới
PayPal gần đây thay CEO Alex Chriss sau giai đoạn đưa ra dự báo kém tích cực (guidance, tức “dự báo/kỳ vọng kết quả kinh doanh do doanh nghiệp công bố”). Lãnh đạo HP Enrique Lores được bổ nhiệm làm Chủ tịch kiêm CEO. Người đang đánh giá đề xuất hiện nay không phải đội ngũ đã xây dựng chiến lược khiến Phố Wall ngày càng nghi ngờ.
Dù vậy, điều này không đồng nghĩa PayPal sẽ chấp nhận. Một nhà phân tích được Reuters dẫn lời cho rằng CEO mới có thể xem đề xuất là quá thấp.
“Chúng tôi không nghĩ CEO mới của PayPal sẽ dễ chấp nhận một đề nghị có thể bị coi là ‘trả rẻ’ (low-ball, tức chào mua ở mức thấp). Nếu mức hiện tại chỉ là bước mở màn, Stripe và Advent có thể nâng lên tới 70 USD/cổ phiếu.” – Nhà phân tích Andrew Jeffrey, William Blair
Tuy nhiên, thay đổi lãnh đạo cũng tạo môi trường ra quyết định khác, vì ông Lores không phải bảo vệ một kế hoạch tái cơ cấu do chính mình xây dựng.
Vì sao Stripe muốn PayPal
Stripe quan tâm PayPal vì một khoảng trống đơn giản: Stripe có hạ tầng cho người bán (merchant infrastructure, tức nền tảng xử lý thanh toán cho doanh nghiệp), nhưng thiếu mối quan hệ trực tiếp với người dùng cuối.
Stripe đứng phía sau việc xử lý thanh toán cho hàng nghìn doanh nghiệp online, nhưng người mua hàng hiếm khi thấy tên Stripe khi thanh toán.
PayPal và Venmo thì khác. Đây là thương hiệu hướng tới người tiêu dùng, được nhận diện rộng rãi và được người dùng chủ động chọn khi trả tiền.
Mua PayPal sẽ giúp Stripe nắm cả hai đầu giao dịch:
| Stripe | PayPal |
| Hạ tầng thanh toán cho doanh nghiệp | Mạng lưới người dùng thanh toán |
| Nền tảng phục vụ doanh nghiệp | Ví điện tử và thương hiệu |
| Công nghệ thanh toán tại quầy online (checkout) | Tương tác trực tiếp với người dùng |
Sự kết hợp sẽ giúp Stripe chuyển từ vai trò “hậu trường” sang sở hữu trực tiếp mối quan hệ thanh toán với người tiêu dùng.
Tham vọng đẩy mạnh hạ tầng thanh toán số của Stripe
Việc Stripe quan tâm PayPal cũng phù hợp với chiến lược mở rộng hạ tầng thanh toán số.
Stripe đã sở hữu Bridge, đơn vị cung cấp hạ tầng stablecoin (stablecoin, tức “tiền số neo giá” thường neo theo USD) cho doanh nghiệp, gồm thanh toán xuyên biên giới và giải pháp tuân thủ (compliance, tức đáp ứng quy định pháp lý). Thứ Stripe thiếu là một mạng lưới người dùng phổ thông đủ lớn để các công cụ đó tiếp cận đời sống hằng ngày.
PYUSD của PayPal bù đắp điểm này. PayPal đã phát triển một sản phẩm stablecoin cho người tiêu dùng có quản lý (regulated, tức được cơ quan quản lý giám sát), với khoảng 2,8 tỷ USD đang lưu hành (circulation, tức lượng đang được nắm giữ và sử dụng trên thị trường).
Kết hợp mạng lưới doanh nghiệp của Stripe với ví người dùng của PayPal sẽ nối hai mắt xích: doanh nghiệp cần hạ tầng quyết toán nhanh (settlement, tức hoàn tất chuyển tiền và ghi nhận), và người dùng vốn đã quen dùng sản phẩm thanh toán số.
Sở hữu mối quan hệ với khách hàng
Lợi thế chiến lược lớn hơn có thể không nằm ở tiền số, mà ở việc sở hữu mối quan hệ với khách hàng.
Stripe lâu nay hoạt động “ẩn sau”, xử lý thanh toán cho doanh nghiệp nhưng không xây dựng thương hiệu hướng tới người tiêu dùng. Hợp tác với Crypto.com—cho phép Crypto.com Pay dùng được trên các điểm bán sử dụng Stripe—cho thấy Stripe đang tìm cách tham gia trực tiếp hơn vào thanh toán của người tiêu dùng.
Nhưng hợp tác có giới hạn: Stripe không sở hữu mối quan hệ với khách hàng. Thâu tóm PayPal sẽ thay đổi điều đó. Thay vì giúp nền tảng khác tiếp cận người dùng, Stripe sẽ sở hữu chính mạng lưới thanh toán người tiêu dùng.
Advent giúp chiến lược này khả thi
Nếu Stripe đưa ra câu chuyện chiến lược, Advent mang đến năng lực tài chính và kinh nghiệm của quỹ đầu tư tư nhân (private equity, tức quỹ mua lại doanh nghiệp, tái cơ cấu rồi thoái vốn) để triển khai thương vụ lớn như vậy. Vai trò của Advent chủ yếu là hỗ trợ vốn và vận hành, giúp quản lý PayPal nếu chuyển thành công ty tư nhân (private company, tức không còn niêm yết).
Cấu trúc này khiến thương vụ “khớp”: Stripe có nền tảng thanh toán người tiêu dùng mà họ thiếu, còn Advent cung cấp vốn và hỗ trợ vận hành để tái định hình doanh nghiệp sau khi mua.
PayPal sẽ đi về đâu
Đề xuất mới chỉ là bước đầu. HĐQT PayPal dự kiến họp sớm nhất vào 20/7 để bàn về đề xuất, nhưng đây chưa phải quyết định cuối. Với một đề nghị thâu tóm “không mời mà đến” (unsolicited offer, tức người mua đưa ra đề nghị dù công ty mục tiêu không chủ động chào bán) quy mô lớn, bước đầu thường là đánh giá chính thức, sau đó luật sư và ngân hàng đầu tư (bankers, tức đơn vị tư vấn M&A và thu xếp vốn) mới tham gia trước khi đàm phán thực chất.
Giá chào mua có thể chưa phải cuối cùng. Một nhà phân tích của William Blair nói với Reuters rằng nếu đề xuất hiện tại chỉ là bước mở đầu, Stripe và Advent có thể nâng dần lên gần 70 USD/cổ phiếu. Đây vẫn chỉ là dự đoán, nhưng lợi nhuận tốt hơn có thể củng cố lập luận cho một mức giá cao hơn.
Nhóm người mua cũng phức tạp hơn tiêu đề ban đầu. Reuters đưa tin Stripe và Advent là đồng người mua, trong khi CNBC cho biết Block có thể tham gia, với ba công ty góp 17 tỷ USD vốn chủ sở hữu (equity financing, tức vốn góp của nhà đầu tư, không phải tiền vay).
Điều này có nghĩa cấu trúc thương vụ có thể tiếp tục thay đổi, thay vì chỉ là giao dịch Stripe–Advent đơn giản.
Bài kiểm tra từ báo cáo lợi nhuận
PayPal cũng đối mặt bài toán khác từ cổ đông.
Chỉ 8 ngày sau đó, PayPal công bố kết quả kinh doanh quý II vào 28/7.
- Nếu PayPal chứng minh tái cơ cấu đang cải thiện: HĐQT có cơ sở hơn để cho rằng đề xuất hiện tại định giá thấp. Cổ phiếu có thể tiếp tục tiến gần mức chào mua, thậm chí cao hơn nếu kỳ vọng có giá mới tăng lên.
- Nếu kết quả kém: cổ đông có thể xem mức trả cao hơn 28% là lối thoát hấp dẫn, và đà tăng do kỳ vọng thâu tóm có thể giảm.
Cổ phiếu vẫn thấp hơn hơn 81% so với đỉnh thời dịch. Với một số nhà đầu tư, mức trả cao hơn 28% có thể là cơ hội thoát hàng sau nhiều năm thất vọng, bất kể ban điều hành tin PayPal có thể trở thành gì.
PayPal báo cáo 439 triệu tài khoản hoạt động trong quý I, chỉ tăng khoảng 1% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, số lượng tài khoản không tự nó quyết định giá trị doanh nghiệp.
| Chỉ tiêu | Kết quả quý I |
| Doanh thu | 8,35 tỷ USD |
| Tăng trưởng doanh thu | +7% so với cùng kỳ |
| Tổng giá trị thanh toán | ~464 tỷ USD |
| Tăng trưởng tổng giá trị thanh toán | +8% theo “tỷ giá không đổi” (currency neutral, tức loại trừ biến động tỷ giá) |
| Kế hoạch cắt giảm chi phí | 1,5 tỷ USD trong 2–3 năm |
Người mua không trả tiền chỉ để “có tài khoản”. Họ trả cho người dùng tiếp tục chọn PayPal khi thanh toán, tạo ra lượng giao dịch (transaction volume, tức tổng giá trị/khối lượng giao dịch) và vẫn gắn bó dù cạnh tranh từ Apple Pay, thẻ lưu sẵn và các ví điện tử khác.
Đó là điều báo cáo ngày 28/7 cần làm rõ. Lập luận chiến lược đã rõ. Lập luận về định giá thì chưa.
Nhà giao dịch theo dõi điều gì
Hai tuần tới sẽ định hình hướng đi của PayPal.
Các điểm cần theo dõi:
- tăng trưởng thanh toán “gắn thương hiệu” (branded checkout, tức người dùng chọn PayPal/Venmo như một phương thức thanh toán có thương hiệu riêng)
- khả năng kiếm tiền từ Venmo (monetisation, tức tạo doanh thu/lợi nhuận từ người dùng)
- tiến độ cắt giảm chi phí
- triển vọng điều hành cho phần còn lại của năm (outlook, tức dự báo/định hướng)
Luận điểm chiến lược cho thương vụ khá trực diện: Stripe muốn thứ PayPal đang có—một thương hiệu thanh toán người tiêu dùng được nhận diện, tệp người dùng lớn, và ví điện tử đã vận hành ổn định.
Câu hỏi khó hơn là liệu các tài sản đó có giá trị cao hơn khi nằm trong hệ sinh thái của Stripe so với khi PayPal hoạt động độc lập.
Bắt đầu giao dịch ngay — nhấp vào đây để tạo tài khoản thực của bạn tại VT Markets.
